Yn y bennod hon…

Erthygl
Portrait of Emma Jenkins

Cyfarfod â’r Cymeriadau

Emma Jenkins

Printiwch hwn

Preifat John Ball: Preifat Ball yw arwr ein drama. Mae o’n lled-hunangofiannol ac roedd David Jones wastad yn dweud, pan ofynnwyd iddo, fod popeth oedd yn digwydd i Breifat Ball yn In Parenthesis yn digwydd iddo ef, David Jones. Yn yr opera, fel yn y gerdd, mae’n ddyn ifanc oddeutu 18 neu 19 oed ac, fel y gwelwn o’r cychwyn cyntaf, nid yw bywyd fel milwr yn gweddu iddo o gwbl. Nid yn unig ei fod yn amatur lletchwith, mae’n tueddu i weld pethau sy’n ei gludo, yn reddfol, i fydoedd eraill ac i ddimensiynau dychmygol. Yn ei weledigaethau, efallai y byddai ei gymrodyr yn sydyn yn troi’n gŵn hela, neu’n ddynion yn Crecy neu’n farchogion Arthur yn ceisio’r Greal. Wrth i’r stori fynd rhagddi, daw ei weledigaethau’n ddwysach ac yn amlach fel eu bod yn heintio pawb arall yn y ddrama.


Bardd Britannia: Nid yw’r cymeriad hwn yn ymddangos yn y gerdd wreiddiol, ond rydym wedi ei greu fel llais naratif gwrywaidd sy’n sbarduno gweithredoedd y ddrama yn ogystal ag yn cymryd rhan ynddi. Mae Bardd Britannia yn eithaf tebyg i Arglwydd Amser, gan allu croesi’r bydoedd a gwthio’r cymeriadau tuag at ffawd anochel Mametz Wood.


Bardd Germania: Menyw gyfatebol Bardd Prydain. Gyda’i gilydd nhw yw’r ddolen rhwng byd go iawn rhyfel a byd mytholegol chwedl a ffantasi y mae’r milwyr yn cael eu hunain yn llithro rhyngddo heb yn wybod. Hi yw llais emosiynol y ddrama, ymgorfforiad o egni benywaidd a’r byd naturiol.



Mr. Piers Dorian Isembard Jenkins: Dyn ifanc 20 oed; lefftenant sy’n gyfrifol am y platŵn yw Mr. Jenkins. Cymro yw er y byddai wedi’i addysgu mewn ysgol breifat yn Lloegr. Tal, penfelyn, a charismataidd ond hefyd yn hynod sensitif a bregus. Mae ganddo feddwl mawr o’i ddynion. Mae’n gallu cydymdeimlo â Phreifat Ball ac mae ganddo ddealltwriaeth reddfol o’r gweledigaethau rhyfedd sy’n ei boeni. Mae’n hynod ymwybodol o faich gorchymyn a chyfrifoldeb y mae’n rhaid iddo’u cario. Bron bod ei brydferthwch a’i arwriaeth yn cyfareddu Ball a’r dynion eraill.  

Is-Gorporal Aneirin Merddyn Lewis: Dyn ifanc yn ei ugeiniau a hefyd ffrind pennaf John Ball. Mae’r berthynas rhwng y ddau ddyn hyn yn dyfnhau wrth i’r ddrama fynd rhagddi. Fel Ball, mae Lewis yn ddyn all weld trwy’r cyffredin ac i’r anghyffredin. Mae’n angerddol ynghylch ei dras Gymreig ac yn credu y gall gyffwrdd â meddyliau ei gyndadau a rhyfelwyr y gorffennol. Mae ei allu i fedru croesi bydoedd myth a realiti’n caniatáu iddo ddeall Ball mewn ffordd na all neb arall.



Dai Great Coat: Hen filwr o Gymro sydd wedi gweld sawl brwydr cyn hon. Ym meddyliau'r dynion eraill mae iddo nodwedd chwedlonol. Ni all neb ddweud yn union pa mor hynafol yw ond, os credir Dai, roedd hyd yn oed yno'r adeg y croeshoeliwyd Crist. Arwr o Gymro, yn debyg i Llewelyn Fawr, Owen Glyndŵr neu ryfelwyr Y Gododdin. Mae’n gofalu am John Ball ac yn meithrin ei nodweddion ysbrydol, cyfriniol.


Y Rhingyll Snell: Mae Snell yn nodweddiadol o ringyll sy’n bwlio. Mae’n anwaraidd, anwybodus ac yn casáu John Ball yn benodol a’i natur sensitif. Mae â’i gorn yn amlwg dan bawb oherwydd nad yw’n swyddog â chomisiwn ac nid yw’n dod o’r dosbarth cymdeithasol a gafodd ysgol fel Jenkins. Mae’n gweiddi ac yn arthio ond, fel pob bwli, yn y pendraw caiff ei ddatgelu i fod yn unigolyn llwfr ac ofnus.


Private Watcyn and Preifat Watcyn a Phreifat Wastebottom: Dau filwr ifanc iawn yw’r rhain; un yn gocni a’r llall yn Gymro. Roedd gan y ffaith fod y ddwy hil hyn wedi’u rhoi gyda’i gilydd arwyddocâd anferth i David Jones. Er eu bod mor wahanol mewn gwahanol ffyrdd, roedd Jones wastad yn credu fod gan Gocnis a Chymry naws o ddirgelwch a barddoniaeth. Dau lefnyn hwyliog yw Watcyn a Wastebottom y mae eu hwyliau da a’u brastod yn codi hwyliau’r dynion eraill yn y platŵn. Iddyn nhw, antur fawr yw’r rhyfel hyd at y diwedd. Mae eu cellwair a’u ffraethineb yn y ffosydd yn rhoi i eraill oleuni hyd yn oed yn ystod yr adegau tywyllaf.


Rhingyll Marne: Hen filwr arall y mae’r platŵn yn cyfarfod ag o am y tro cyntaf pan ânt i’r ffosydd. Mae wedi bod ar y ffrynt ers cyhyd fel ei fod wedi dod yn un â’r mwd a’r dŵr ac mae’n ymdebygu fwy i rywun sy’n byw mewn ogof neu ellyll na dyn. Mae’n dawel ei leferydd ac yn annwyl, mewn gwrthgyferbyniad llwyr i’w ymddangosiad apocalyptaidd.



Brenhines y Coedwig: Chwaraeir y cymeriad hwn gan yr un gantores â Bardd Germania a hi yw ysbryd Mametz Wood ei hun. Hi yw difäwr bydoedd a gwaredwr eneidiau. Mae’n llwyr ymgorffori dwy ochr y grym benywaidd: ar y naill law hi yw “Y Chwaer Felys Farwolaeth” sy’n cuddio yn y goedwig ac yn lladd dynion. Ar y llaw arall hi yw Brenhines y Nef, yn addo gwaredigaeth ac aileni i bob dyn a fu farw ar y meysydd hyn.


Corws y Cofio: Bydd Corws y Cofio’n cael ei chwarae gan Gorws Merched Opera Cenedlaethol Cymru. Maent yn eithaf tebyg i Gorws Groegaidd ac wedi’u cysylltu’n gryf â’r Beirdd. Fel y Beirdd, maent yn adrodd y stori ac yn cymryd rhan ynddi. Maent yn croesi’r ddau fyd y mae John Ball yn croesi rhyngddynt ac yn gallu gweld i’r dyfodol a’r gorffennol.




Corws Duwiesau'r Coed: Morynion bach Brenhines y Goedwig yw’r rhain ac, ar ddiwedd yr opera pan fo pawb yn gorwedd yn farw, maent yn llywyddu dros adfywiad y goedwig ac aileni’r dynion. Nhw yw grym cymwynasgar gwaredigaeth fenywaidd.



Corws y Platŵn: Bydd y Platŵn yn cael ei chwarae gan Gorws Dynion Opera Cenedlaethol Cymru. Cymrodyr John Ball mewn rhyfel yw'r rhain sy’n rhannu’r daith anhygoel hon i’r Tir Diffaith. Maent yn dechrau ar eu hynt yn amaturiaid dibrofiad ac yn ei gorffen yn arwyr trwy eu hawl eu hunain.; arwyr sydd wedi uno â’u cyndeidiau oedd yn rhyfelwyr o’r oesoedd a fu ac wedi’u hanfarwoli yn ysbryd y Goedwig ei hun.

Dyluniadau gwisgoedd gan Robert Innes Hopkins

Sain In Parenthesis